Hiệp định Việt Nam – EFTA đã ký: gửi hàng đi Thụy Sĩ, Na Uy thay đổi gì và chưa thay đổi gì

Sáng 18/10/2026, tại Hà Nội, Việt Nam và Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu (EFTA) ký hiệp định thương mại tự do, sau 14 năm đàm phán. EFTA gồm bốn nước: Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein. Đây là hiệp định thương mại tự do thứ 18 của Việt Nam.

Mấy ngày nay, chúng tôi nhận khá nhiều câu hỏi kiểu “vậy gửi hàng đi Thụy Sĩ giờ có được miễn thuế chưa”. Câu trả lời ngắn: chưa. Hiệp định đã ký, nhưng chưa có hiệu lực. Bài này tách rõ cái gì đã chắc chắn, cái gì đang áp dụng hôm nay và cái gì còn phải chờ.

Những gì đã chắc chắn

• Ngày ký: 18/10/2026 tại Hà Nội. Phía Việt Nam do Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng ký; phía EFTA có đại diện cấp bộ trưởng của cả bốn nước.
• Phạm vi: thương mại hàng hóa và dịch vụ, quy tắc xuất xứ, vệ sinh dịch tễ (SPS), hàng rào kỹ thuật (TBT), đầu tư, sở hữu trí tuệ, phòng vệ thương mại, mua sắm chính phủ, doanh nghiệp nhỏ và vừa, phát triển bền vững.
• Quy mô: thương mại hai chiều Việt Nam – EFTA năm 2025 đạt 4,8 tỷ EUR, Việt Nam xuất siêu 2,5 tỷ EUR (số liệu của Ban Thư ký EFTA).
• Hàng EFTA mua của Việt Nam nhiều nhất: máy móc thiết bị điện, giày dép, may mặc, máy móc cơ khí. Chiều ngược lại, EFTA bán sang Việt Nam máy móc, cá (chủ yếu từ Na Uy) và dược phẩm.

Những gì chưa có

Ba thứ mà doanh nghiệp quan tâm nhất thì chưa được công bố chi tiết:

1. Ngày hiệu lực. Hiệp định còn chờ từng nước phê chuẩn. Chưa có mốc dự kiến.
2. Biểu thuế và lộ trình cắt giảm cho từng dòng hàng.
3. Quy tắc xuất xứ và mẫu chứng từ xuất xứ. Chưa rõ hàng đi EFTA sẽ dùng C/O do cơ quan nhà nước cấp hay doanh nghiệp tự khai báo xuất xứ như một số hiệp định khác.

Vì vậy, những bài viết đang nói “hàng Việt sang Thụy Sĩ, Na Uy được miễn thuế” là đi trước thực tế. Thú thật, chúng tôi cũng đang chờ văn bản đầy đủ như mọi doanh nghiệp khác.

Hôm nay gửi hàng đi các nước EFTA tính thuế thế nào

Đây là phần quan trọng hơn với người đang có hàng cần gửi.

Thụy Sĩ: hàng công nghiệp đã miễn thuế từ 2024

Từ 01/01/2024, Thụy Sĩ bỏ thuế nhập khẩu với hàng công nghiệp (chương 25–97 của biểu thuế), áp dụng cho hàng từ mọi nước. Quần áo, giày dép, túi xách, đồ điện tử, đồ gia dụng từ Việt Nam vào Thụy Sĩ hiện không chịu thuế nhập khẩu, chỉ chịu VAT 8,1%.

Thực phẩm và nông sản (chương 1–24) không thuộc diện này và vẫn chịu thuế, phần lớn tính theo trọng lượng. VAT với thực phẩm là 2,6%.

Hệ quả là với Thụy Sĩ, hiệp định mới sẽ có ý nghĩa chủ yếu ở nông sản, thủy sản, thực phẩm chế biến. Còn với dệt may, da giày thì hôm nay đã là 0%.

Na Uy: thuế MFN, nhưng đã có ưu đãi GSP

Hàng xuất xứ Việt Nam vào Na Uy hiện chịu thuế suất MFN (mức thuế áp cho các nước thành viên WTO không có hiệp định). Nhưng có một điểm nhiều người bỏ qua: Việt Nam nằm trong danh sách hưởng ưu đãi GSP của Na Uy, mức giảm 10–100% tùy mặt hàng.

Để dùng ưu đãi này, doanh nghiệp xuất khẩu cần mã số REX và lập văn bản tự khai báo xuất xứ trên hóa đơn. Cách đăng ký mã REX có trong bài các loại form C/O và cách xin cấp.

VAT (MVA) Na Uy là 25%, thực phẩm 15%, thu với mọi lô hàng nhập khẩu, không có ngưỡng miễn. Hiệp định không thay đổi khoản này.

Iceland và Liechtenstein

Liechtenstein nằm trong liên minh thuế quan với Thụy Sĩ nên áp dụng chung biểu thuế Thụy Sĩ, kể cả việc bỏ thuế hàng công nghiệp. Iceland có hệ thống thuế riêng; hàng gửi đi Iceland nên kiểm tra theo từng mã HS trước khi gửi.

Ai hưởng lợi khi hiệp định có hiệu lực

Doanh nghiệp xuất khẩu hàng thương mại là nhóm được lợi rõ nhất, nhất là các ngành mà Báo Chính phủ và Trung tâm WTO đều nhắc tới: thủy sản, nông sản (cà phê), đồ gỗ, dệt may, da giày, điện tử.

Có điều, như ông Ngô Chung Khanh (Bộ Công Thương) nhận định, ưu đãi thuế quan không tự động bảo đảm hàng vào được thị trường. Hàng vào Thụy Sĩ, Na Uy phải qua được yêu cầu về an toàn thực phẩm, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và ngày càng nhiều tiêu chí bền vững. Với thủy sản, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản (VASEP) lưu ý thêm chuyện chứng nhận và bao bì.

Người gửi quà cho thân nhân thì gần như không thấy khác biệt. Kiện quà nhỏ chủ yếu chịu VAT, mà VAT thì không nằm trong hiệp định. Riêng thực phẩm: Na Uy và Thụy Sĩ có quy định kiểm dịch riêng, chẳng hạn Na Uy cấm toàn bộ sản phẩm thịt từ ngoài EEA. Hiệp định không nới lỏng những quy định này.

Doanh nghiệp nên làm gì từ bây giờ

Không cần chờ đến ngày hiệu lực mới bắt đầu. Mấy việc có thể làm ngay:

1. Chốt mã HS cho các sản phẩm đang hoặc sẽ bán sang Thụy Sĩ, Na Uy. Biểu thuế ưu đãi sẽ tra theo mã HS, sai mã là mất ưu đãi. Xem hướng dẫn tra cứu mã HS.
2. Lập hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu. Quy tắc xuất xứ chưa công bố, nhưng hiệp định nào cũng đòi chứng minh hàng đủ hàm lượng Việt Nam. Doanh nghiệp có sẵn hóa đơn nguyên liệu, định mức sản xuất sẽ đỡ vất vả hơn nhiều.
3. Đăng ký mã số REX nếu đang bán sang Na Uy, để dùng ưu đãi GSP ngay trong thời gian chờ.
4. Kiểm tra yêu cầu kỹ thuật của thị trường đến: nhãn tiếng địa phương, thông báo trước với hàng thực phẩm, chứng nhận chất lượng.

Chúng tôi sẽ cập nhật bài này khi biểu thuế, quy tắc xuất xứ và ngày hiệu lực được công bố.

Gửi hàng đi Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland cùng Gateway Express

Gateway Express nhận gửi hàng chuyển phát nhanh đi Thụy Sĩ, Na Uy và Iceland, lo khai báo hải quan và tư vấn chứng từ trước khi gửi. Chi tiết từng tuyến:

• Gửi hàng đi Thụy Sĩ: quy định FSVO, VAT, giao tận nơi
• Gửi hàng đi Na Uy: kiểm dịch Mattilsynet, nhãn tiếng Na Uy, MVA
• Gửi hàng đi Iceland

Cần kiểm tra thuế cho một mặt hàng cụ thể hoặc hỏi về chứng từ xuất xứ, gọi 0938 373 343 hoặc email info@gatewayexpress.com.vn.

---

Nguồn: Báo Điện tử Chính phủ, Ban Thư ký EFTA, Trung tâm WTO và Hội nhập – VCCI, SECO Thụy Sĩ, Hải quan Na Uy (Tolletaten).