Gateway Express Logo

FOB là gì? Giá FOB, trách nhiệm hai bên và cách tính

FOB (Free on Board) là điều kiện Incoterms 2020 trong đó người bán giao hàng lên tàu tại cảng xếp, rủi ro chuyển sang người mua từ lúc đó. Giải thích trách nhiệm hai bên, cách tính giá FOB, so sánh FOB với CIF, FCA và lỗi thường gặp.

Mai Tấn LợiTác giả: Mai Tấn Lợi

FOB (Free on Board – Giao lên tàu) là một trong 11 điều kiện của Incoterms® 2020 và là điều kiện phổ biến nhất trong hợp đồng xuất khẩu đường biển của doanh nghiệp Việt Nam. Theo FOB, người bán lo mọi việc tới khi hàng đã nằm trên tàu tại cảng xếp; từ đó trở đi, người mua chịu cước biển, bảo hiểm, rủi ro và toàn bộ thủ tục tại nước nhập khẩu. Người mua quốc tế thường thích FOB vì họ tự chọn hãng tàu và tự đàm phán cước qua forwarder của mình.

FOB chỉ dùng cho đường biển và đường thủy nội địa. Cách ghi đúng trong hợp đồng: điều khoản + cảng xếp + phiên bản, ví dụ “FOB Cảng Cát Lái, TP.HCM, Incoterms® 2020”.

Trách nhiệm người bán và người mua theo FOB

Hạng mục Người bán Người mua
Đóng gói, ghi ký mã hiệu ✔
Vận chuyển nội địa tới cảng xếp ✔
Thủ tục, thuế xuất khẩu tại Việt Nam ✔
Phí xếp hàng lên tàu tại cảng xếp ✔
Thuê tàu, trả cước biển ✔
Bảo hiểm chặng biển ✔ (tự quyết)
Phí dỡ hàng, phí tại cảng đến ✔
Thủ tục, thuế nhập khẩu ✔
Vận chuyển từ cảng đến tới kho ✔

Rủi ro chuyển giao: khi hàng đã được xếp lên tàu tại cảng xếp.

Giá FOB gồm những gì và tính thế nào?

Giá FOB là giá hàng giao lên tàu tại cảng Việt Nam. Công thức tổng quát:

Giá FOB = Giá xuất xưởng (EXW)
        + Chi phí đóng gói xuất khẩu, pallet, hun trùng (nếu có)
        + Vận chuyển nội địa từ xưởng tới cảng
        + Phí thủ tục hải quan xuất khẩu, giấy chứng nhận xuất xứ (C/O)
        + Phí làm hàng tại cảng xếp (THC phía xuất, phí seal, phí chứng từ)
        + Thuế xuất khẩu (nếu mặt hàng có thuế)

Giá xuất xưởng và cách tính được trình bày tại giá xuất xưởng (EXW) là gì.

Ví dụ minh họa: một xưởng nội thất ở Bình Dương báo giá EXW một lô bàn ghế gỗ là 20.000 USD. Chi phí đóng gói xuất khẩu và pallet đã hun trùng khoảng 400 USD, kéo container từ xưởng ra cảng Cát Lái khoảng 250 USD, thủ tục hải quan và C/O khoảng 150 USD, phí làm hàng tại cảng xếp khoảng 200 USD. Giá FOB Cát Lái khoảng 21.000 USD. Các con số chỉ để minh họa cách cộng; chi phí thực tế thay đổi theo tuyến, loại container và thời điểm.

FOB khác CIF và FCA thế nào?

Tiêu chí FOB CIF FCA
Phương thức Chỉ đường biển Chỉ đường biển Mọi phương thức
Ai trả cước chặng chính Người mua Người bán Người mua
Ai mua bảo hiểm Người mua (tự quyết) Người bán (mức tối thiểu) Người mua (tự quyết)
Rủi ro chuyển giao Khi hàng lên tàu Khi hàng lên tàu Khi giao cho người vận chuyển
Phù hợp Hàng rời, hàng xếp tàu trực tiếp Người mua chưa có logistics Hàng container, hàng không

Xem chi tiết CIF tại CIF là gì.

Lỗi thường gặp khi bán FOB

  • Ghi “FOB Vietnam”: không rõ cảng xếp, dễ tranh chấp về ai trả phí vận chuyển nội địa. Luôn ghi tên cảng cụ thể.
  • Dùng FOB cho hàng đi máy bay: không đúng Incoterms 2020; dùng FCA.
  • Người mua chỉ định tàu muộn: theo FOB, người mua phải thông báo tên tàu và ngày xếp hàng. Nếu họ chậm trễ, chi phí lưu bãi phát sinh và rủi ro có thể chuyển sớm; nên ghi rõ thời hạn chỉ định tàu trong hợp đồng.
  • Nhầm FOB với điều khoản thanh toán: FOB không quy định cách trả tiền. Nên kết hợp với phương thức thanh toán an toàn như L/C trả ngay hoặc đặt cọc.

Liên quan

Câu hỏi thường gặp

Giá FOB là gì?

Giá FOB là giá bán hàng đã bao gồm tiền hàng, chi phí đóng gói, vận chuyển nội địa tới cảng xếp, thủ tục và thuế xuất khẩu (nếu có), phí xếp hàng lên tàu tại cảng xếp. Giá FOB không gồm cước biển, bảo hiểm chặng biển và mọi chi phí tại nước nhập khẩu.

Theo FOB, rủi ro chuyển sang người mua khi nào?

Rủi ro chuyển sang người mua khi hàng đã được xếp lên tàu tại cảng xếp ghi trong hợp đồng. Hàng hư hỏng hoặc mất mát trước thời điểm đó do người bán chịu, sau thời điểm đó do người mua chịu.

FOB có dùng cho đường hàng không không?

Không. Theo Incoterms 2020, FOB chỉ dùng cho đường biển và đường thủy nội địa. Hàng đi đường hàng không nên dùng FCA (giao cho người vận chuyển tại sân bay hoặc kho) hoặc các điều khoản nhóm C, D dùng cho mọi phương thức.

FOB khác CIF thế nào?

Với FOB, người mua thuê tàu, trả cước biển và tự quyết định mua bảo hiểm. Với CIF, người bán thuê tàu, trả cước biển và mua bảo hiểm tối thiểu tới cảng đến. Điểm chung: ở cả hai điều khoản, rủi ro đều chuyển sang người mua khi hàng lên tàu tại cảng xếp.

Hàng container có nên bán theo FOB không?

ICC khuyến nghị dùng FCA thay cho FOB khi hàng container được giao cho hãng tàu tại bãi container hoặc kho CFS trước khi lên tàu. Với FOB, người bán vẫn chịu rủi ro trong thời gian hàng nằm ở bãi, dù đã không còn kiểm soát được hàng. Trong thực tế nhiều hợp đồng vẫn dùng FOB cho hàng container vì thói quen, nên cần hiểu rõ rủi ro này.

Bạn đang cần tư vấn, hãy liên hệ chúng tôi