Container flat rack và open top: chở hàng quá khổ, quá tải thế nào
Container flat rack và open top dùng cho hàng quá khổ (OOG) như máy móc, thiết bị dự án, bồn thép. Thông số tham khảo, khi nào chọn open top, khi nào chọn flat rack, vì sao hàng tràn khổ bị tính thêm chỗ trên tàu, yêu cầu chằng buộc và giấy phép xe quá khổ tại Việt Nam.
Một xưởng cơ khí cần xuất một máy ép rộng 2,8 m. Container khô thường chỉ rộng lòng khoảng 2,35 m, cửa còn hẹp hơn. Máy không vào được container thường, cũng không thể tháo rời. Lô hàng này phải đi container flat rack, và mọi thứ từ cước, lịch tàu, cách chằng buộc tới xe chở ra cảng đều khác hàng thường.
Bài này giải thích hai loại container cho hàng đặc biệt là open top và flat rack, khi nào dùng loại nào, vì sao hàng quá khổ đắt hơn và cần chuẩn bị những gì.
Hàng quá khổ (OOG) là gì?
Hàng OOG (out of gauge) là hàng vượt kích thước của container chở nó, tức nhô ra ngoài hai bên hoặc lên trên khi đặt trên flat rack hay open top. Trong tiếng Việt, hàng quá dài, quá rộng, quá cao gọi là hàng siêu trường; hàng quá nặng gọi là hàng siêu trọng.
Cần tách hai trường hợp:
- Trong khổ (in gauge): hàng nằm gọn trong kích thước flat rack hoặc open top. Trên tàu, container này xếp như container thường.
- Ngoài khổ (out of gauge): hàng tràn ra ngoài. Container này chiếm luôn chỗ của các container bên cạnh hoặc phía trên, nên hãng tàu tính thêm.
Hàng hay gặp: máy móc công nghiệp, thiết bị dự án, bồn thép, thép cuộn, cáp cuộn lớn, xe và máy công trình, kết cấu thép, đá khối, kính tấm lớn.
Open top và flat rack khác nhau thế nào
| Open top | Flat rack | |
|---|---|---|
| Cấu tạo | Sàn, vách hai bên và hai đầu như container thường; nóc là bạt tháo được, có thanh ngang tháo rời | Chỉ có sàn thép dày và hai vách đầu (nhiều loại gập được); không vách hông, không nóc |
| Cách đóng hàng | Cẩu từ trên xuống, hoặc đưa qua cửa | Cẩu hoặc xe nâng từ trên xuống hoặc từ hai bên |
| Hợp với | Hàng vừa khổ nhưng không đưa qua cửa được, hoặc cao hơn cửa một chút | Hàng quá rộng, quá cao, quá nặng hoặc dài hơn thân container |
| Hàng nhô ra | Có thể nhô lên trên (khi đó bạt không đậy kín) | Nhô ra hai bên, lên trên; gập vách đầu thì hàng dài được hơn |
| Che chắn | Có bạt | Không, phải tự bọc bạt chống mưa nắng, nước biển |
Thông số tham khảo
Số liệu dưới đây làm tròn từ bảng thông số của một hãng tàu lớn. Mỗi hãng và mỗi đời vỏ chênh nhau vài cm và vài trăm kg, nên khi hàng sát kích thước phải xin thông số vỏ cụ thể.
| Loại | Lòng dài × rộng × cao | Trọng lượng vỏ | Tải trọng hàng tối đa |
|---|---|---|---|
| 20’ open top | khoảng 5,90 × 2,35 × 2,34 m | khoảng 2,5 tấn | khoảng 30 tấn |
| 40’ open top | khoảng 12,03 × 2,35 × 2,34 m | khoảng 4,1 tấn | khoảng 28,5 tấn |
| 40’ open top cao | khoảng 12,03 × 2,35 × 2,68 m | khoảng 4,3 tấn | khoảng 28 tấn |
| 20’ flat rack | sàn dài khoảng 5,6 m | khoảng 2,9 tấn | khoảng 42 tấn |
| 40’ flat rack cao | sàn dài khoảng 11,6 m | khoảng 5,9 tấn | khoảng 49 tấn |
Flat rack có tải trọng thiết kế cao hơn hẳn container khô nhờ sàn thép dày. Đổi lại, vỏ rất nặng. Kích thước container khô để so sánh có ở trang kích thước container.
Chọn loại nào cho hàng của bạn
| Tình huống | Gợi ý |
|---|---|
| Hàng vừa khổ nhưng không đưa qua cửa được, phải cẩu từ trên xuống (máy móc, kính tấm, đá khối) | Open top |
| Hàng cao hơn cửa container thường một chút nhưng vẫn đưa qua cửa 40’ cao được | Cân nhắc container 40’ cao (40HC) trước, rẻ hơn |
| Hàng cao hơn cả open top cao | Flat rack |
| Hàng rộng hơn khoảng 2,35 m | Flat rack |
| Hàng dài hơn khoảng 5,9 m | Flat rack 40’ |
| Hàng dài hoặc rộng vượt cả flat rack 40’ | Ghép hai flat rack, hoặc đi hàng rời (break bulk) |
| Hàng quá nặng so với mức hãng cho phép ở container thường | Flat rack |
Một ví dụ hay gặp là bồn thép cho dự án xử lý nước, nhà máy. Bồn rất cồng kềnh nhưng tương đối nhẹ, nên ràng buộc là kích thước chứ không phải trọng lượng. Bồn nhỏ còn vừa cửa container 40HC; bồn lớn đặt nằm trên flat rack, chằng dây cáp và bọc bạt vì sẽ nằm trên boong suốt hành trình.
Vì sao hàng quá khổ đắt hơn
- Mất chỗ trên tàu (lost slot). Tàu container xếp hàng theo ô. Hàng nhô lên trên làm mất chỗ của container tầng trên, hàng nhô ra hai bên làm mất chỗ của container bên cạnh. Hãng tàu tính thêm theo số ô bị mất. Theo hướng dẫn của một hãng tàu lớn, hàng vượt chiều cao và chiều rộng gây mất chỗ, còn hàng vượt chiều dài thì thường không. Hàng rất nặng cũng có thể phải xếp ở vị trí riêng.
- Vỏ ít và phải chờ. Flat rack và open top ít hơn nhiều so với container khô, nhiều khi phải điều vỏ từ nơi khác.
- Xếp trên boong. Hàng tràn khổ thường phải xếp trên boong, chịu mưa gió và nước biển, nên cần che chắn kỹ.
- Chi phí hai đầu: cẩu, chằng buộc, xe chở hàng quá khổ, giấy phép lưu hành xe và có thể cả xe dẫn đường.
Quy trình làm một lô hàng flat rack
- Thu thập số liệu hàng: kích thước thật ba chiều, trọng lượng, trọng tâm, bản vẽ hoặc ảnh, vị trí điểm cẩu. Đây là bước quyết định, thiếu số thì không báo giá được.
- Chọn thiết bị: 20’ hay 40’, có gập vách đầu không, có phải ghép hai flat rack không.
- Xin hãng tàu duyệt trước: hàng ngoài khổ phải được hãng và cảng chấp thuận vị trí xếp trước khi xác nhận booking. Kích thước khai phải tính cả gỗ kê và vật liệu chằng buộc. Hãng tàu có thể hủy booking hoặc tính thêm phí nếu kích thước thực tế khác khai báo, và cảng có thể từ chối xếp vì lý do an toàn.
- Đóng hàng và chằng buộc: đặt hàng lên sàn bằng cẩu, kê gỗ, cố định bằng cáp, xích, tăng đơ vào các điểm móc trên sàn. Không được hàn, khoan hay cải biến flat rack.
- Che chắn: bọc bạt hoặc màng chống nước cho phần hàng kim loại, thiết bị điện.
- Xe ra cảng: dùng rơ moóc phù hợp; xin giấy phép lưu hành nếu vượt giới hạn đường bộ.
- Cân và khai khối lượng: container phải có VGM trước khi xếp tàu. Xem VGM là gì.
Chằng buộc: trách nhiệm của chủ hàng
Hãng tàu yêu cầu đóng hàng và chằng buộc theo Bộ quy tắc thực hành về đóng hàng vào đơn vị vận chuyển hàng hóa (CTU Code của IMO, ILO và UNECE) và Bộ quy tắc xếp và chằng buộc hàng an toàn (CSS Code của IMO). Trách nhiệm chằng buộc thuộc chủ hàng. Hãng tàu có quyền kiểm tra và từ chối xếp nếu chằng buộc không đạt. Hàng xô lệch trên biển có thể làm hỏng cả hàng và container bên cạnh, khi đó chủ hàng phải chịu.
Giấy phép xe chở hàng quá khổ tại Việt Nam
Theo Thông tư 12/2025/TT-BXD về tải trọng, khổ giới hạn đường bộ và lưu hành xe quá tải, quá khổ (sửa đổi bởi Thông tư 19/2026/TT-BXD, hiệu lực từ 01/07/2026):
- Hàng chở bằng xe container được coi là siêu trường khi xe chở hàng cao quá 4,35 m, rộng quá 2,5 m hoặc dài quá 20 m; là siêu trọng khi khối lượng toàn bộ của xe vượt 48 tấn.
- Xe quá tải, quá khổ và xe chở hàng siêu trường, siêu trọng phải có giấy phép lưu hành xe.
- Sở Xây dựng cấp giấy phép. Hồ sơ nộp qua cổng dịch vụ công, qua bưu chính hoặc trực tiếp.
Ở cảng đến tại Mỹ hay Úc, xe chở hàng quá khổ cũng cần giấy phép theo quy định đường bộ nơi đến. Lịch dự án nên tính đủ thời gian xin phép ở cả hai đầu.
Đồ cá nhân quá khổ thì sao
Dịch vụ gom hàng lẻ chỉ nhận kiện vừa container gom. Đồ cá nhân quá to như tủ nguyên khối, tượng lớn, xe máy thường được tháo rời hoặc đóng kiện gỗ cho vừa. Nếu không tháo được, cần xem xét đi nguyên container. Gửi kích thước và ảnh để được tư vấn trước khi đóng gói.
Gateway Express hỗ trợ thế nào
Gateway Express gom hàng lẻ đường biển từ TP.HCM đi Mỹ và Úc, và nhận nguyên container đi cả hai nước này cùng Canada, Anh, các nước châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia, Singapore. Hàng quá khổ phụ thuộc rất nhiều vào thiết bị hãng tàu đang có, tuyến tàu nhận hàng ngoài khổ và điều kiện cẩu ở hai đầu, nên chúng tôi kiểm tra từng lô trước khi báo phương án. Quý khách gửi kích thước ba chiều, trọng lượng, ảnh hoặc bản vẽ và nơi đóng hàng qua trang báo giá hoặc gọi 0938 373 343.
