# C/O form D: hàng đi ASEAN được giảm thuế thế nào

> C/O form D là giấy chứng nhận xuất xứ theo Hiệp định ATIGA, giúp hàng đi giữa các nước ASEAN hưởng thuế nhập khẩu ưu đãi, phần lớn về 0%. Ai cấp form D sau Thông tư 26/2026/TT-BCT, tiêu chí RVC 40% hoặc CTH, các ô trên form, form D điện tử, tự chứng nhận xuất xứ và lỗi hay gặp.

URL gốc: https://gatewayexpress.vn/bai-viet/co-form-d/
Cập nhật: 2026-10-25

Bán một container hàng gia dụng sang Philippines, người mua hỏi câu đầu tiên: "Có form D không?" Lý do đơn giản: với phần lớn mặt hàng, có form D thì thuế nhập khẩu ở nước họ có thể về 0%, không có thì chịu thuế thông thường. Chênh lệch đó thường lớn hơn nhiều so với cước biển của cả lô.

Bài này giải thích form D là gì, ai cấp sau đợt thay đổi năm 2026, hàng nào đủ điều kiện, các ô cần để ý, và khi nào doanh nghiệp có thể tự chứng nhận xuất xứ thay cho form D.

## C/O form D là gì?

**Form D là giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) theo Hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA).** Hàng có xuất xứ từ một nước ASEAN, kèm form D hợp lệ, được áp **thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt ATIGA** khi nhập vào nước ASEAN khác.

Form D dùng cho hàng đi giữa 10 nước: Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam. Hàng đi Trung Quốc dùng [form E](https://gatewayexpress.vn/bai-viet/co-form-e/), hàng đi Hàn Quốc, Nhật Bản, Úc dùng form của các hiệp định khác. Bảng đầy đủ có ở bài [giấy chứng nhận xuất xứ C/O: các loại form](https://gatewayexpress.vn/bai-viet/giay-chung-nhan-xuat-xu-co/). Danh sách đầy đủ các hiệp định có ở bài [các hiệp định thương mại tự do của Việt Nam](https://gatewayexpress.vn/bai-viet/cac-hiep-dinh-thuong-mai-tu-do-fta-cua-viet-nam/).

Tài liệu cũ hay ghi form D "theo hiệp định CEPT". CEPT đã được ATIGA thay thế, nên khi soạn hợp đồng, nên ghi ATIGA.

## Form D giảm được bao nhiêu thuế?

Với hàng **nhập vào Việt Nam**, khoảng **98% dòng thuế** trong biểu ATIGA đã về 0%, theo Bộ Công Thương. Phần còn lại là một số mặt hàng nông sản nhạy cảm (như đường, gạo, thịt gà, một số loại quả) giữ ở mức 5%, cộng một danh sách loại trừ. Biểu thuế cụ thể giai đoạn 2022 đến 2027 nằm trong Nghị định 126/2022/NĐ-CP.

Với hàng **xuất từ Việt Nam sang nước ASEAN khác**, mức thuế theo biểu ATIGA của nước nhập. Phần lớn cũng đã về 0%, nhưng mỗi nước có danh sách nhạy cảm riêng. Người mua là bên tra mức thuế của nước mình, doanh nghiệp xuất khẩu nên hỏi trước để biết form D có thật sự tạo khác biệt cho mặt hàng của mình không.

Ba điều form D **không** làm được:

- Không miễn thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt.
- Không miễn thuế chống bán phá giá hay biện pháp phòng vệ thương mại.
- Không thay được việc hàng phải thật sự đạt quy tắc xuất xứ. Hải quan nước nhập có thể yêu cầu xác minh.

## Ai cấp form D?

Cơ quan cấp form D ở Việt Nam đã thay đổi trong hơn một năm qua:

| Mốc | Thay đổi |
|---|---|
| 01/07/2025 | Thông tư 40/2025/TT-BCT chia việc cấp C/O giữa Cục Xuất nhập khẩu và UBND cấp tỉnh |
| 29/05/2026 và 01/08/2026 | Thông tư 26/2026/TT-BCT thay danh mục. **Form D do Cục Xuất nhập khẩu hoặc cơ quan được UBND cấp tỉnh giao cấp**, thường là Sở Công Thương. Văn bản chấp thuận tự chứng nhận xuất xứ ATIGA nằm trong danh mục của cấp tỉnh |

Từ 01/08/2026, doanh nghiệp phải **đăng ký lại nơi cấp cho từng mẫu C/O trên eCoSys**, mỗi mẫu chỉ được cấp ở một nơi. Hồ sơ khai, lệ phí và kết quả đều qua eCoSys. VCCI không cấp form D.

Căn cứ quy tắc xuất xứ ATIGA hiện hành là **Thông tư 22/2016/TT-BCT**, đã được sửa đổi bởi các Thông tư 19/2020, 10/2022 và 03/2023 của Bộ Công Thương. Mẫu form D đang dùng là mẫu ban hành kèm Thông tư 10/2022/TT-BCT.

## Hàng nào đủ điều kiện form D?

| Tiêu chí | Ghi ở ô 8 | Nghĩa là |
|---|---|---|
| Xuất xứ thuần túy | WO | Hàng khai thác, trồng trọt, nuôi, đánh bắt hoàn toàn tại một nước ASEAN |
| Hàm lượng giá trị khu vực | Ví dụ "RVC 45%" | Giá trị có xuất xứ ASEAN đạt ít nhất 40% trị giá FOB |
| Chuyển đổi mã số hàng hóa | CTH | Nguyên liệu không có xuất xứ đổi mã HS ở cấp 4 số |
| Quy tắc cụ thể mặt hàng | Theo quy tắc | Mặt hàng có quy tắc riêng, được ưu tiên áp dụng |
| Cộng gộp từng phần | PC x% | Hàm lượng ASEAN dưới 40% nhưng từ 20% trở lên, dùng để nước khác cộng gộp |

Điểm khác với form E: quy tắc chung của ATIGA cho người xuất khẩu **chọn một trong hai**, RVC 40% hoặc CTH, cho hầu hết mặt hàng, trừ khi có quy tắc cụ thể mặt hàng. ATIGA cũng có quy định tối thiểu (de minimis): nguyên liệu không đạt chuyển đổi mã HS mà trị giá không quá 10% FOB thì vẫn được coi là đạt.

Công thức tính RVC kèm ví dụ có ở bài [C/O các loại form](https://gatewayexpress.vn/bai-viet/giay-chung-nhan-xuat-xu-co/). Lô hàng có trị giá FOB không quá 200 USD được miễn form D.

## Những ô quan trọng trên form D

| Ô | Nội dung | Lỗi hay gặp |
|---|---|---|
| 1 | Người xuất khẩu | Khác người bán trên hóa đơn mà không đánh dấu hóa đơn nước thứ ba |
| 2 | Người nhận hàng | Sai tên pháp nhân |
| 3 | Phương tiện, hành trình | Ghi cảng chuyển tải không khớp vận đơn |
| 7 | Số kiện, mô tả hàng, mã HS | Mô tả khác hóa đơn, mã HS khác tờ khai |
| 8 | Tiêu chí xuất xứ | Ghi tiêu chí không phù hợp mã HS |
| 9 | Trọng lượng; trị giá FOB khi dùng RVC | Thiếu FOB khi tiêu chí là RVC |
| 10 | Số và ngày hóa đơn | Số hóa đơn không trùng hóa đơn nộp hải quan |
| 13 | Các trường hợp đặc biệt | Đánh dấu sai hoặc thiếu |

Ô 13 của form D có nhiều lựa chọn hơn form E: **Third Country Invoicing** (hóa đơn nước thứ ba), **Exhibition**, **De Minimis**, **Accumulation** (cộng gộp), **Issued Retroactively** (cấp sau), **Back-to-Back CO** (C/O giáp lưng) và **Partial Cumulation** (cộng gộp từng phần).

Hai tình huống hay gặp:

- **Hóa đơn nước thứ ba:** người bán Việt Nam xuất hàng sang Thái Lan, nhưng hóa đơn do công ty mẹ ở Singapore hoặc một công ty ngoài ASEAN phát hành. Đánh dấu Third Country Invoicing ở ô 13, ghi tên và nước của công ty phát hành hóa đơn ở ô 7.
- **C/O giáp lưng:** hàng Việt Nam đưa vào kho ngoại quan ở Singapore, rồi tách lô bán tiếp cho Malaysia. Cơ quan Singapore cấp form D giáp lưng dựa trên form D gốc, ghi số và ngày form D gốc ở ô 7.

## Thời hạn và cấp sau

- Form D có hiệu lực **12 tháng** kể từ ngày cấp.
- Thông thường form D cấp trước, khi hoặc trong vòng 3 ngày sau ngày giao hàng.
- Quá hạn đó vẫn xin được form D **cấp sau, tối đa 1 năm** kể từ ngày giao hàng, có đánh dấu Issued Retroactively. Quá 1 năm thì cơ quan cấp từ chối.

Người nhập khẩu Việt Nam chưa có form D lúc thông quan được nộp bổ sung trong 1 năm kể từ ngày đăng ký tờ khai, theo Thông tư 33/2023/TT-BTC. Cơ chế nộp bổ sung, các sai khác nhỏ được chấp nhận và các trường hợp bị từ chối giống form E, đã phân tích ở bài [C/O form E](https://gatewayexpress.vn/bai-viet/co-form-e/).

## Form D điện tử và tự chứng nhận xuất xứ

**Form D điện tử (e-Form D).** Các nước ASEAN trao đổi dữ liệu form D qua Cơ chế một cửa ASEAN (ASW). Khi form D được truyền điện tử, hải quan nước nhập nhận dữ liệu trực tiếp, người xuất khẩu không phải chuyển phát bản giấy, rủi ro form giả cũng giảm. Doanh nghiệp nên hỏi người mua xem phía họ nhận e-Form D hay vẫn cần bản giấy.

**Tự chứng nhận xuất xứ.** Cơ chế tự chứng nhận xuất xứ toàn ASEAN có hiệu lực từ 20/9/2020 cho cả 10 nước. Nhà xuất khẩu **đã được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận** được tự khai xuất xứ trên hóa đơn hoặc chứng từ thương mại, thay cho form D. Ở Việt Nam, văn bản chấp thuận do cơ quan cấp tỉnh xử lý theo Thông tư 26/2026/TT-BCT.

Hai lưu ý thực tế:

- Tự chứng nhận **không thay thế** form D. Nhà xuất khẩu được chấp thuận vẫn có thể chọn xin form D giấy hoặc điện tử.
- Doanh nghiệp vừa và nhỏ xuất khẩu không thường xuyên thường vẫn dùng form D, vì xin chấp thuận đòi hỏi hệ thống hồ sơ xuất xứ chặt chẽ.

## ATIGA nâng cấp: đã ký, dự kiến hiệu lực từ 2027

Nghị định thư thứ hai sửa đổi ATIGA được ký ngày 01/12/2025 tại Kuala Lumpur, có hiệu lực từ 01/06/2027, có nội dung mở rộng C/O điện tử và chứng từ số. Các nước ASEAN đã tuyên bố có thể áp dụng sớm trên cơ sở tự nguyện và có đi có lại. Đến thời điểm viết bài, quy tắc nêu ở trên vẫn là quy định đang áp dụng. Khi có thay đổi với form D, chúng tôi sẽ cập nhật.

## Checklist trước khi xin form D

1. Tra mã HS và quy tắc xuất xứ áp dụng, chọn RVC hay CTH.
2. Chuẩn bị hồ sơ chứng minh xuất xứ: bảng kê nguyên liệu, hóa đơn mua nguyên liệu, quy trình sản xuất.
3. Đối chiếu mô tả hàng, số kiện, trọng lượng với hóa đơn và [packing list](https://gatewayexpress.vn/bai-viet/packing-list-la-gi/).
4. Xác định có hóa đơn nước thứ ba, hàng qua kho ngoại quan hay chuyển tải ở nước ngoài ASEAN không, để đánh dấu ô 13 và giữ chứng từ vận chuyển trực tiếp.
5. Kiểm tra nơi cấp form D doanh nghiệp đã đăng ký trên eCoSys.
6. Gửi bản nháp cho người mua kiểm trước khi nộp.

## Gateway Express và C/O

Gateway Express vận chuyển nguyên container đường biển từ TP.HCM đi [Mỹ](https://gatewayexpress.vn/van-chuyen-duong-bien/di-my/), [Úc](https://gatewayexpress.vn/van-chuyen-duong-bien/di-uc/), Canada, Anh, các nước châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia, Singapore. Với lô nguyên container đi Malaysia hoặc Singapore, form D là C/O ưu đãi doanh nghiệp hay dùng nhất. Hàng đi Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu, Anh, Canada hay Úc dùng C/O theo hiệp định tương ứng thay vì form D, ví dụ [form AK đi Hàn Quốc](https://gatewayexpress.vn/bai-viet/co-form-ak/) hay [form AJ, VJ đi Nhật Bản](https://gatewayexpress.vn/bai-viet/co-form-aj-vj/); hàng đi Mỹ không có hiệp định thương mại tự do với Việt Nam. Với lô hàng của Quý khách, chúng tôi đối chiếu C/O với hóa đơn, packing list và vận đơn trước khi tàu chạy để bộ chứng từ thống nhất. Việc xin cấp C/O do doanh nghiệp xuất khẩu thực hiện với cơ quan cấp.

Gửi thông tin lô hàng qua trang [báo giá](https://gatewayexpress.vn/bao-gia/) hoặc gọi **0938 373 343**. Xem đủ bộ hồ sơ tại [checklist chứng từ gửi hàng quốc tế](https://gatewayexpress.vn/bai-viet/chung-tu-gui-hang-quoc-te/).